อิทธิพลของกลุ่มเครือญาติแบบมาตุพงศ์ที่มีต่อบทบาทและสถานภาพของสตรีล้านนาด้านการเมือง การปกครองในสมัยราชวงศ์มังราย (พ.ศ. 1839-2121)

Abstract

บทความวิจัยนี้จัดทำขึ้นเพื่อศึกษาอิทธิพลของกลุ่มเครือญาติแบบมาตุพงศ์ที่มีต่อบทบาทและสถานภาพทางด้านการเมืองของสตรีล้านนาในสมัยราชวงศ์มังราย (พ.ศ.1839-พ.ศ.2121) มีเมืองเชียงใหม่เป็นศูนย์กลางการปกครอง สถาปนาโดยพระยามังราย พ.ศ.1839 สิ้นสุดในสมัยของพระนางวิสุทธิเทวี พ.ศ.2121 กษัตริย์เชื้อสายราชวงศ์มังรายพระองค์สุดท้าย เนื่องจากอาณาจักรล้านนาตกเป็นอาณานิคมของอาณาจักรพม่า ผลการศึกษาพบว่า ความสัมพันธ์ทางเครือญาติแบบมาตุพงศ์ (ญาติฝ่ายแม่) ส่งผลให้การลำดับญาติของชนชั้นปกครองในราชวงศ์มังรายสามารถสืบสันดานได้ทั้งทายาทฝ่ายชายและทายาทฝ่ายหญิง อีกทั้งจารีตดั้งเดิมของล้านนาที่ขุนนางไม่สามารถตั้งตนเป็นกษัตริย์ได้ ทำให้กลุ่มขุนนางสร้างความสัมพันธ์ทางเครือญาติกับราชวงศ์มังรายโดยการส่งสตรีในกลุ่มตระกูลของตนเข้ามาอภิเษกสมรสกับกษัตริย์ในราชวงศ์มังราย และอาศัยความสัมพันธ์ทางเครือญาตินี้ในการสั่งสมอำนาจทางการเมืองของกลุ่มตน ดังนั้นจึงทำให้สตรีที่ถูกส่งเข้ามาอภิเษกกับกษัตริย์ราชวงศ์มังรายเปรียบเสมือนตัวแทนอำนาจของขุนนางกลุ่มนั้นๆ จึงทำให้สตรีในตำแหน่งพระมหาเทวีมีสถานภาพและบทบาททางการเมืองสูงมากเนื่องจากพระนางเป็นพระราชมารดาของกษัตริย์และเป็นผู้กุมอำนาจค้ำจุนราชบังลังก์ เริ่มตั้งสมัยพระนางจิตรามหาเทวีและสิ้นสุดในสมัยของพระนางวิสุทธิเทวี เนื่องจากอาณาจักรล้านนาตกเป็นเมืองขึ้นของอาณาจักรพม่า