ภาพตัวแทนของซุนยัตเซ็นในมุมมองของรัฐบาลสยาม ในปลายรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พ.ศ. 2446-2453

Abstract

บทความวิจัยนี้เป็นการศึกษาเกี่ยวกับภาพตัวแทนของซุนยัตเซ็นที่รัฐบาลสยามนิยามขึ้นในการเดินทางเข้ามาสยามครั้งแรกของซุนยัตเซ็นใน พ.ศ. 2446 จนกระทั่งการสิ้นสุดรัชกาลที่ 5 ใน พ.ศ. 2453 มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ให้เห็นถึงภาพตัวแทนและการนิยามความหมายต่อซุนยัตเซ็นจากมุมมองของรัฐบาลสยามและอุดมการณ์เบื้องหลังของรัฐบาลสยามที่ก่อให้เกิดภาพตัวแทนดังกล่าวขึ้น โดยใช้ทฤษฎีภาพตัวแทน (Representation) และมีคาถามวิจัยคือรัฐบาลสยามมีภาพตัวแทนต่อซุนยัตเซ็นอย่างไร โดยได้รับอิทธิพลจากอุดมการณ์หรือบริบททางการเมืองใด รวมถึงส่งผลต่อการสร้างความเป็นอื่นต่อชาวจีนโพ้นทะเลในสยามอย่างไร การวิจัยนี้เป็นการศึกษาโดยใช้วิธีการวิเคราะห์ตัวบทจากเอกสารของรัฐบาลที่เกี่ยวข้องกับซุนยัตเซ็นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ผ่านการใช้ทฤษฎีภาพตัวแทนเพื่อแสดงให้เห็นกระบวนการสร้างภาพตัวแทนและผลลัพธ์ของภาพตัวแทนที่รัฐบาลสยามสร้างขึ้น ที่สื่อความหมายผ่านทางภาษาในรูปของคำและ วลี รวมทั้งผ่านทางนโยบายและหลักปฏิบัติ โดยอาศัยการศึกษาจากเอกสารกระทรวงต่างประเทศ รัชกาลที่ 5 ต.21/10 จีน ซัน ยัด เซน จากสำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ ผลวิจัยพบว่ารัฐบาลสยามให้นิยามซุนยัตเซ็นว่าเป็น “ริฟอเมอร์” ซึ่งในหลักการแบ่งประเภทบุคคลของรัฐถือว่าเป็นบุคคลที่ไม่พึงประสงค์และสร้างความเป็นอื่นออกจากชาวจีนโพ้นทะเลทั่วไปที่เข้ามาพึ่ง พระบรมโพธิสมภาร เนื่องจากอุดมการณ์สาธารณรัฐนิยมของซุนยัตเซ็นไม่สอดรับหรือให้ประโยชน์กับสมบูรณาญาสิทธิราชย์ของรัฐบาลสยาม จึงเป็นที่ไม่ไว้วางใจว่าจะก่อความวุ่นวายทางการเมืองในพระราชอาณาจักร เมื่อบริบททางการเมืองในสยามเปลี่ยนไปจากชาตินิยมจีนโพ้นทะเลในสยามที่เบ่งบานขึ้น การที่ชาวจีนโพ้นทะเลในสยามสนับสนุนกิจกรรมทางการเมืองของซุนยัตเซ็นส่งผลต่อภาพตัวแทนของซุนยัตเซ็นให้กลายเป็นภัยคุกคามความมั่นคงของรัฐ ทำให้ทัศนะของรัฐบาลสยามต่อชาวจีนโพ้นทะเลในสยามเปลี่ยนแปลงไป นำไปสู่การสร้าง “ความเป็นอื่น” ต่อความเป็นจีนในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว