การสร้างอิทธิพลทางสังคม: กรณีศึกษาเจ้าพ่อรายหนึ่ง

Abstract

การศึกษาเรื่อง “การสร้างอิทธิพลทางสังคม: กรณีศึกษาเจ้าพ่อรายหนึ่ง” ในครั้งนี้ มุ่งศึกษาภูมิหลัง พฤติกรรม ทัศนคติ และแนวทางการดำเนินชีวิตของผู้มีอิทธิพลรายหนึ่ง ตลอดจนศึกษาแนวทางในการสร้างอิทธิพลทางสังคมในระดับท้องถิ่น รวมทั้งปัจจัยสนับสนุนที่นำไปสู่การขยายเครือข่ายเชิงอำนาจสู่การเมืองระดับชาติ โดยในการศึกษาครั้งนี้ ผู้วิจัยดำเนินการศึกษาโดยใช้วิธีวิทยาแบบเรื่องเล่า (Narrative Research) แนวอัตชีวประวัติ โดยเป็นเรื่องราวของผู้มีอิทธิพลรายนี้เป็น “องค์ประธาน” ของการศึกษา ซึ่งพบว่า ด้วยการเติบโตมาในครอบครัวของผู้ที่มีอิทธิพลคือ คุณปู่และบิดา ประกอบกับด้วยลักษณะนิสัยส่วนตัวที่เป็น ‘คนจริง’ ทาให้เขาเลือกที่จะดำเนินชีวิตที่มุ่งเน้นการเรียนรู้จากประสบการณ์ชีวิตมากกว่าการศึกษาในชั้นเรียน จึงนำไปสู่การแสดงตัวตนในฐานะ ‘นักเลงถิ่น’ และสร้างการรับรู้และยอมรับในสังคมวงกว้างว่าเป็น ‘ผู้มีอิทธิพลถิ่น’ และด้วยความจริงใจ และมีน้าใจ ทำให้เขามีเพื่อนและลูกน้อง ตลอดจนได้รับความไว้วางใจจากผู้มีอำนาจในระดับประเทศ จนเริ่มสร้างเครือข่ายอำนาจและกลายเป็นรากฐานสำคัญที่ก้าวสู่การเป็นนักการเมืองทั้งในระดับท้องถิ่นและระดับประเทศ ตลอดระยะเวลาการทำงานในฐานะ “นักการเมือง” เขาได้พบเห็นและเรียนรู้วิถีทางการเมืองจากผู้คนที่หลากหลาย โดยวางบทบาทของตัวเองไว้ในฐานะ ‘ผู้แทน’ ของคนในจังหวัดเป็นหลัก มากกว่าการใช้โอกาสที่มีไปทาหน้าที่ฝ่ายบริหารในระดับประเทศ โดยมีความตั้งใจเดียวคือ ต้องการช่วยเหลือและดูแลคนในพื้นที่ของตนเอง เปรียบเสมือน ‘ผู้ปกป้องถิ่น’ ซึ่งเป็นบทบาทที่เขาทามาเป็นระยะเวลายาวนาน นอกจากนี้ แม้ว่าเขาจะมีภาพลักษณ์และถูกเรียกขานจากสื่อมวลชนว่าเป็น ‘เจ้าพ่อ’ แต่ด้วยลักษณะนิสัยการชอบช่วยเหลือผู้คน รวมทั้งด้วยการดำเนินวิถีชีวิตแบบเรียบง่ายและเป็นไปเช่นเดียวกับคนในพื้นที่ จึงทำให้คนกลายเป็น ‘ผู้มีอิทธิพล’ ที่สามารถเข้าถึงได้ง่าย และเป็น ‘ที่พึ่งพิง’ ของคนในพื้นที่ มิใช่เพียงการใช้ออำนาจเงินในการสร้างอิทธิพลเหนือบุคคลอื่น แม้วันนี้บทบาทและอำนาจที่เป็นทางการของเขาจะลดทอนลงไปตามกาลเวลา ประกอบกับการเปลี่ยนแปลงของสังคมและการเมือง และวัยที่เปลี่ยนไปของตัวเขาเอง แต่ภาพของการแสดงออกถึงความเคารพจากเจ้าหน้าที่รัฐในพื้นที่ หรือการเข้ามาขอความช่วยเหลือในเรื่องต่างๆ ของคนในพื้นที่ ย่อมแสดงให้เห็นถึง ‘บารมี’ ที่สร้างจากตัวตนของเขาตลอดระยะเวลาหลายสิบปีที่ผ่านมาว่ายังคงอยู่ ซึ่งสะท้อนจากมุมมองของคนในสังคมที่ยังให้ความเคารพ และมองเห็นเขาเป็น ‘ที่พึ่งพิง’ ไม่ต่างจากช่วงเวลาที่เขายังอยู่ในสถานะและตำแหน่งที่มีอำนาจและอิทธิพลทางสังคมเช่นเดียวกับในอดีต